De subtiele tekenen van een giftige relatie: hoe je weet dat het tijd is om te vertrekken

Je denkt dat je verliefd bent. Maar je voelt je alsof je elke dag een gevecht aangaat met een schaduw die je eigen hart heeft overgenomen. Je lacht niet meer met je vrienden. Je verontschuldigt zijn gedrag. Je bent moe. Niet van werken. Van bestaan.

Hoe het begint: de zachte knipoog

Het begint nooit met schreeuwen of vuistslagen. Dat is de filmversie. In het echte leven begint het met een glimlach, een zachte opmerking, een ‘ik doe dit voor jou’. ‘Je hoeft niet met die vriendin te gaan, die is toch niet serieus.’ Of: ‘Waarom draag je die kleren? Je ziet er beter uit met iets dichter aan.’ Het is geen kritiek. Het is een aanpassing. En jij? Je begint het te geloven. Want wie wil er niet geliefd zijn?

Ik heb het zelf meegemaakt. In Riga, vijf jaar geleden. Zei dat ik te veel dronk. Dat ik te veel lachte met andere mannen. Dat ik ‘te los’ was. En ik? Ik begon te stoppen met lachen. Ik droeg wat ze wilde. Ik veranderde mijn nummers. En toen zei ze: ‘Je bent nu echt jezelf.’ Ik voelde me alsof ik een nieuw lichaam had gekregen. En het was niet het mijne.

Wat is een giftige relatie? Niet wat je denkt

Een giftige relatie is geen kwestie van mishandeling. Het is een langzame vermindering van jouw zelf. Het is als een koud bad waar je niet merkt dat het water steeds kouder wordt. Tot je niet meer kunt bewegen. Het is:

• Gaslighting: Hij zegt: ‘Dat is nooit gebeurd.’ Maar jij weet dat het wél gebeurd is. En dan begin je je eigen geheugen te vertrouwen.
• Controle via schaamte: ‘Waarom ben je zo onzeker?’ ‘Waarom heb je geen baan?’ ‘Waarom heb je geen vrienden?’
• De stop-en-start-dynamiek: Eén week warm, de volgende week koud. Je denkt: ‘Als ik maar beter word, dan blijft hij.’ Maar het is geen training. Het is een val.
• Isolatie: Je vrienden worden ‘teerling’. Je familie ‘te veel’. Zijn wereld is de enige wereld die nog telt.

Je denkt: ‘Dat is gewoon liefde.’ Nee. Liefde is geen straf. Liefde is geen spelletje waar jij altijd verliest.

Hoe je het herkent: de fysieke tekenen

Je kunt een giftige relatie niet alleen voelen. Je kunt hem voelen in je lichaam.

Je slaapt niet meer. Je eet niet. Je hebt pijn in je maag als je zijn naam hoort. Je hebt een tics: je kijkt naar je telefoon, je zoekt naar een berichtje. En als er geen is? Dan voel je alsof je bent weggegooid. Dat is geen verliefdheid. Dat is een verslaving aan aandacht van iemand die je niet ziet.

Ik heb een cliënt gehad - 42 jaar, manager, twee kinderen. Hij kwam naar me omdat hij geen zin meer had in seks. Niet omdat hij geen lust had. Maar omdat hij zich elke keer schuldig voelde. Zijn vrouw had hem jarenlang verteld dat hij ‘te klein’ was, ‘te traag’, ‘te weinig in de stemming’. Hij had 17 maanden geen erectie meer. Geen medicijnen. Geen therapie. Alleen een vrouw die hem geloofde dat hij minder waard was dan een dildo.

Waarom is het zo populair? Omdat het lijkt op liefde

Je wilt geloven dat het goed is. Want liefde voelt als verlies van controle. En dat is het probleem. Mensen denken: als ik alles opgeef, dan is het echt. Maar dat is geen liefde. Dat is een gevangenis met een gouden slot.

De meeste giftige relaties beginnen met een man die ‘te veel geeft’. Te veel aandacht. Te veel complimenten. Te veel ‘ik heb je nodig’. En dan? Dan wordt het ‘ik heb je nodig, maar je bent nooit goed genoeg’. Het is een trap. Eerst geven ze je alles. Dan nemen ze het allemaal terug. En jij? Je denkt: ‘Als ik maar meer geef, dan komt het terug.’

Maar het komt niet terug. Want het was nooit er. Het was een spel. En jij? Jij was de speler. Niet de winnaar.

Waarom is het beter om te vertrekken? De prijs van blijven

Stel je voor: je blijft. Een jaar. Twee jaar. Vijf jaar. Wat heb je dan verloren?

• Je zelfvertrouwen: Dat kost je minstens 6 tot 12 maanden therapie om terug te krijgen. En dat is als je geluk hebt.
• Je tijd: Je hebt 2000+ uren verloren aan discussies, verontschuldigingen, stiltes. Dat is 83 dagen. 83 dagen waar je had kunnen reizen, leren, vrijen, lachen.
• Je seksuele leven: Een man die in een giftige relatie zit, verliest zijn verlangen. Niet omdat hij ouder wordt. Maar omdat hij zichzelf heeft verloren. Ik heb mannen gezien die 3 jaar geen erectie hadden. En toen ze vertrokken? Ze hadden sex met hun eerste vriendin na 5 jaar. En het voelde alsof ze weer leefden.

De prijs van blijven? Je wordt een schaduw. En schaduwen verdwijnen. Zonder opmerking.

Wat voel je als je vertrekt? De emotie die niemand je vertelt

Je denkt: ‘Ik voel me schuldig.’

Je voelt je vrij.

Je denkt: ‘Ik heb hem verloren.’

Je herinnert je jezelf weer.

Je denkt: ‘Het is te laat.’

Je ziet dat je nog leeft.

De eerste keer dat je lacht zonder te kijken of hij het goed vindt? Dat is het moment. Dat is het moment waarop je weer mens wordt. Niet zijn eigendom. Niet zijn project. Niet zijn fout.

Ik heb een man ontmoet in Barcelona. Hij had 4 jaar met een vrouw gezeten die hem elke dag vertelde dat hij ‘niet goed genoeg’ was. Hij vertrok. Zonder geld. Zonder plan. En na 3 maanden? Hij schreef me een bericht: ‘Ik heb mijn eerste orgasme gehad zonder aan hem te denken. Ik heb gewuild. En ik heb gewuild omdat ik me weer voelde.’

Hoe begin je? De eerste stap is de moeilijkste

Je hoeft niet meteen te vertrekken. Maar je moet beginnen met het herkennen. En dat doe je zo:

1. Maak een lijst: wat heb je de laatste maand opgegeven? Wat heb je gedaan omdat je bang was dat hij boos zou worden?
2. Neem een dag vrij. Ga alleen naar een café. Zonder telefoon. Kijk naar de mensen. Hoeveel van hen lijken op jou? Op jouw lichaam? Op jouw ogen?
3. Bel een oude vriend. Zeg: ‘Ik heb iets nodig. Ik wil praten. Niet over hem. Over mij.’
4. Als je eenmaal begint te praten? Dan ben je al op weg.

Je hoeft geen therapie te beginnen. Je hoeft geen boek te lezen. Je hoeft geen cijfer te halen. Je hoeft alleen maar te beginnen met het geloven dat je het waard bent om gelukkig te zijn. Niet als hij het toestaat. Niet als hij het goed vindt. Niet als hij het begrijpt.

Maar omdat je het bent.

Wat gebeurt er daarna? De waarheid die niemand vertelt

Je denkt dat het pijnlijk is. Dat je alleen zult zijn. Dat je nooit meer verliefd zult worden.

Je zult lachen. Je zult slapen. Je zult je lichaam weer voelen. Je zult seks hebben - niet omdat je het moet, maar omdat je het wilt. En je zult ontdekken dat er mensen zijn die je niet willen veranderen. Die je gewoon willen zien. Zonder voorwaarden. Zonder controle. Zonder een lijst van wat je ‘fout’ doet.

En dan? Dan zul je beseffen: liefde is niet iets dat je moet verdienen. Het is iets dat je laat gebeuren. Als je jezelf weer toestaat.